فشنگها از مهمترین اجزای تجهیزات نظامی و غیرنظامی هستند که برای شلیک از تفنگها و سلاحهای مختلف استفاده میشوند. این ابزار بهعنوان مادهی اولیه برای ایجاد انرژی در سیستم شلیک عمل کرده و بهطور مستقیم با انواع مختلف سلاحها و کاربردهای آنها ارتباط دارد. در این مقاله بهطور جامع و کامل، تاریخچه فشنگها، اجزای تشکیلدهنده آنها، ورق CK15 , ورق ck10 , ورق st44 و ورق ST37 انواع فشنگ و متریالهای مختلف بهکاررفته در ساخت آنها پرداخته خواهد شد.
استفاده از سلاحهای گرم به قرنها پیش باز میگردد. ورق ck75 و ورق CK60 و ورق ck22 و اولین استفاده از باروت برای شلیک گلولهها در حدود قرن ۹ میلادی در چین صورت گرفت. در آن زمان، سلاحهای اولیهای که برای استفاده از باروت طراحی شده بودند، در واقع نیازمند یک سیستم فشنگی نبودند. گلولهها بهطور مستقیم در لوله تفنگ قرار میگرفتند. این روش ابتدایی در زمان جنگهای اولیه برای ایجاد انفجار از شلیک باروت استفاده میشد.
1. تاریخچه فشنگها
1.1. پیشینه تاریخی
استفاده از سلاحهای گرم به قرنها پیش باز میگردد. اولین استفاده از باروت برای شلیک گلولهها در حدود قرن ۹ میلادی در چین صورت گرفت. در آن زمان، سلاحهای اولیهای که برای استفاده از باروت طراحی شده بودند، در واقع نیازمند یک سیستم فشنگی نبودند. گلولهها بهطور مستقیم در لوله تفنگ قرار میگرفتند. این روش ابتدایی در زمان جنگهای اولیه برای ایجاد انفجار از شلیک باروت استفاده میشد.
1.2. اختراع فشنگهای اولیه
تا قرن ۱۹، سیستمهای شلیک به گونهای بود که برای شلیک یک گلوله، باید باروت بهصورت دستی داخل لوله تفنگ ریخته میشد. اما در سال ۱۸۴۹، “تلفورد” اختراعی به نام فشنگ توپی را معرفی کرد که بهطور قابل توجهی سرعت شلیک و دقت آن را افزایش داد. این فشنگها از باروت و گلوله ساخته شده بودند و بهطور خاص برای سلاحهایی که بهطور دستی بارگذاری میشدند، طراحی شده بودند.
1.3. فشنگهای کارتوش و انقلابی در صنعت سلاح
در دهه ۱۸۶۰، سیستمهای شلیک بهطور کامل تغییر کردند. در این دوره، فشنگهایی به نام کارتوش (Cartridge) طراحی شدند که شامل گلوله، باروت و پرچم (که همان ماده منفجره داخل فشنگ است) در یک بسته واحد بودند. این فشنگها در سلاحهای جدید مانند تفنگهای ریوالور و اسلحههای کمری استفاده میشدند و سرعت عمل و ایمنی بیشتری داشتند.
1.4. فشنگهای مدرن
در اوایل قرن ۲۰، بسیاری از کشورها شروع به ساخت فشنگهای قویتر و مقاومتر کردند. در این دوره، سلاحهای خودکار و نیمهخودکار و همینطور انواع تفنگهای شکاری و جنگی نیاز به فشنگهایی با دقت و قدرت بیشتر داشتند. فشنگهای مدرن معمولاً از فلزات خاص و مواد شیمیایی پیشرفته ساخته میشوند و از آن زمان تا به امروز پیشرفتهای زیادی در طراحی و ساخت آنها رخ داده است.
2. اجزای تشکیلدهنده فشنگ
هر فشنگ از چندین قسمت اصلی تشکیل شده است که هرکدام نقش حیاتی در عملکرد سلاح دارند. در زیر بهطور مفصل این اجزاء بررسی میشوند:
2.1. پوسته یا کپسول (Case)
پوسته فشنگ معمولاً از فلزات مختلفی ساخته میشود که معمولاً آلیاژهایی از برنج، فولاد یا آلومینیوم هستند. وظیفه اصلی پوسته، نگهداری باروت و گلوله است و بهعنوان محفظهای عمل میکند که انرژی حاصل از احتراق باروت را به گلوله منتقل میکند. پوسته باید بهاندازه کافی مقاوم باشد تا فشار شدید در هنگام شلیک را تحمل کند، اما در عین حال باید قابل تنظیم برای قرار گرفتن در سیلندر و گشاد شدن پس از شلیک باشد.
2.2. باروت (Powder)
باروت ماده منفجرهای است که انرژی لازم برای پرتاب گلوله را تأمین میکند. معمولاً از ترکیب شیمیایی پتاسیم نیترات، گوگرد و ذغال چوب تشکیل میشود. باروت در داخل پوسته فشنگ قرار میگیرد و پس از وارد شدن جرقه از پرچم، شروع به احتراق کرده و نیروی لازم برای شلیک گلوله را فراهم میکند.
2.3. گلوله (Projectile)
گلوله معمولاً از فلزات مختلف مانند سرب، فولاد یا مس ساخته میشود و در رأس فشنگ قرار دارد. وظیفه گلوله، شلیک و اصابت به هدف است. بسته به نوع سلاح و هدف، گلولهها در اندازهها و وزنهای مختلف تولید میشوند. گلولهها معمولاً با پوششهایی از جنس مس یا آلیاژهای دیگر پوشانده میشوند تا کاهش اصطکاک و افزایش دقت شلیک را فراهم کنند.
2.4. پرچم (Primer)
پرچم یا لایه شروع کننده، مادهای است که جرقه اولیه برای اشتعال باروت را فراهم میکند. این ماده معمولاً از ترکیبهای شیمیایی حساس به ضربه مانند آنتیموان تری اکسید یا مرکوریک سیانید ساخته میشود. پرچم پس از ضربه خوردن از ماشه، جرقه تولید کرده و باعث مشتعل شدن باروت میشود.
2.5. پوشش گلوله (Coating)
پوشش گلوله معمولاً از فلزاتی مانند مس یا سرب پوشیده میشود. این پوشش بهمنظور کاهش اصطکاک بین گلوله و لوله تفنگ بهکار میرود و از آسیبدیدگی لوله جلوگیری میکند. همچنین این پوشش بهعنوان یک عامل در برابر خوردگی و سایر آسیبهای محیطی عمل میکند.
3. متریالهای مختلف در ساخت فشنگ
3.1. برنج
برنج یکی از متداولترین مواد برای ساخت پوسته فشنگها است. دلیل استفاده از این ماده، خاصیت انعطافپذیری و مقاومت آن در برابر فشار زیاد است. همچنین برنج بهخاطر مقاومت در برابر خوردگی و واکنشهای شیمیایی، مادهای بسیار مناسب برای استفاده در تولید فشنگهاست.
3.2. فولاد
فولاد برای تولید فشنگهایی که برای سلاحهای سنگینتر طراحی شدهاند استفاده میشود. این ماده بهطور ویژه برای تحمل فشارهای زیاد و تأمین امنیت در هنگام شلیک مورد استفاده قرار میگیرد. فولاد نیز مانند برنج از مقاومت بالایی برخوردار است و میتواند در شرایط سخت عملکرد خوبی داشته باشد.
3.3. آلومینیوم
آلومینیوم به دلیل وزن سبک و مقاومت مناسبی که دارد، در ساخت پوسته برخی فشنگها استفاده میشود. فشنگهای آلومینیومی معمولاً در سلاحهای کمری یا سلاحهایی که نیاز به فشنگهای سبک دارند، مورد استفاده قرار میگیرند.
3.4. مس
مس بیشتر در پوشش گلولهها و لایههای خارجی فشنگها بهکار میرود. این ماده بهدلیل خاصیت نرم و شکلپذیریاش، برای پوششدهی گلولهها انتخاب میشود تا از اصطکاک با لوله تفنگ جلوگیری کند.
4. انواع فشنگ
4.1. فشنگهای کمری
این نوع فشنگها معمولاً برای سلاحهای کمری و تفنگهای شکاری سبک استفاده میشوند. فشنگهای کمری معمولاً از کوچکترین اندازهها برخوردارند و از آنجا که برای حمل و نقل راحت طراحی شدهاند، نسبت به فشنگهای جنگی از وزن کمتری برخوردارند.
4.2. فشنگهای جنگی
این فشنگها برای سلاحهای سنگینتر طراحی میشوند و بهطور معمول در تفنگها و اسلحههای نیمهاتوماتیک و خودکار بهکار میروند. فشنگهای جنگی معمولاً دارای گلولههای سنگینتری هستند که میتوانند نیروی بیشتری ایجاد کرده و اهداف دورتر را هدف قرار دهند.
4.3. فشنگهای شکاری
فشنگهای شکاری معمولاً برای شکار حیوانات طراحی میشوند و گلولههای بزرگتری دارند. این فشنگها بسته به نوع شکار میتوانند از مواد مختلف مانند گلولههای فلزی یا گلولههای شلیکشده از مواد نرمتر ساخته شوند.
5. نتیجهگیری
فشنگها بهعنوان یکی از اجزای اصلی سلاحهای گرم نقش مهمی در دنیای نظامی و غیرنظامی دارند. ساخت فشنگها از متریالهای مختلفی مانند برنج، فولاد، آلومینیوم و مس صورت میگیرد و در انواع مختلف برای کاربردهای متفاوتی مانند جنگ، شکار، دفاع شخصی و حتی ورزشهای تیراندازی استفاده میشوند. با توجه به پیچیدگی فرآیند تولید و اجزای مختلف آنها، فشنگها میتوانند بهطور مؤثر عملکرد سلاحها را تحت تأثیر قرار دهند.
