معرفی و بررسی کتاب فراز و فرود ملت‌ها | جعفر خیرخواهان و علی حسین صمدی [+ فیلم]

سایت صدانت نوشت: «مَنسِر اولسون در سال ۱۹۳۳ در گراند فورکس داکوتای شمالی متولد شد. والدین او کشاورزانی مهاجر از نروژ بودند. طی این دوران، سرمایه‌گذاری‌های عمومی دولت در مؤسسات آموزشی از قبیل دانشگاه داکوتای شمالی در گراند فورکس و کالج کشاورزی داکوتای شمالی (محل تحصیلات کارشناسی اولسون) امکان تحرک اجتماعی را برای همگان فراهم می‌آورد.
دستاوردهای دانشگاهی درخشان اولسون و هیجان جوشانش نسبت به اندیشه‌های نو، او را از گمنامی داکوتای شمالی بیرون کشید. اولسون برنده بورس تحصیلی معروف رودِز برای ادامه تحصیل در دانشگاه آکسفورد شد، در ۱۹۶۳ دکترای اقتصادش را از هاروارد گرفت و در دانشگاه پرینستون استادیار شد. چهار سال بعد او به معاونت و دستیاری وزیر سلامت، آموزش و رفاه آمریکا رسید. او در سال ۱۹۶۷ نخستین شاهکارش کتاب “منطق کنش جمعی” را منتشر کرد. در هجده سال بین انتشار کتاب‌های “منطق کنش جمعی” و “فراز و فرود ملت‌ها” اولسون به دانشگاه مریلند نقل مکان کرد و به شخصیتی مهم در میان اقتصاددانان بدل شد. سرانجام اولسون در فوریه ۱۹۹۸ پس از بنیان نهادنِ رویکردی نو در اقتصاد سیاسی در گذشت.

اینک پس از ۴۰ سال از نگارش کتاب “فراز و فرود ملت‌ها”، این اثر مهم منسر اولسون به زبان فارسی برگردانده شده است. محمد فاضلی و جعفر خیرخواهان، مترجمان این کتاب هستند و انتشارات روزنه آن را عرضه کرده است.
نیمه اسفند ماه ۱۴۰۲ ، هفتاد و چهارمین جلسه از نشست‌های گفتار و اندیشه (شیراز) به همت حزب اتحاد ملت ایران اسلامی (فارس) به معرفی و بررسی این کتاب با حضور دکتر جعفر خیرخواهان (مترجم کتاب) و دکتر علی حسین صمدی (عضو هیات علمی دانشگاه شیراز) اختصاص یافت.

جعفر خیرخواهان:
منسر اولسون را بیش از اینکه یک اقتصاددان بدانیم باید دانشمند اجتماعی نامید، کسی که با تلفیق علوم اقتصادی، سیاسی و جامعه‌شناسی و بهره‌گیری گسترده از دانش تاریخ تلاش کرد تا شناخت و فهم ما را از ریشه‌ها و علل مشکلات اصلی جوامع بشری بهتر و واقعی‌تر کند. مهمترین میرات و اثر فکری اولسون در این زمینه کتاب «فراز و فرود ملت‌ها: رشد اقتصادی، تورم رکودی و تصلب اجتماعی» است که علت‌العلل مشکلات جوامع بشری و انگشت اتهام را متوجه شکل‌گیری و نقش‌آفرینی «گروه‌های منافع خاص» می‌کند و آثار و تبعات منفی آنها بر رشد اقتصادی و نابرابری جوامع را به خوبی نشان می‌دهد.
طبق مطالعات تاریخی تطبیقی که اولسون درون برخی کشورها و در مقاطع زمانی گوناگون انجام داد، هنگامی که کشوری برای مدتی رونق و شکوفایی اقتصادی پیدا می‌کند و به ثبات و عمر بیشتری می‌رسد، اصطلاحا چرخه اولسون شروع می‌شود به طوری که خواه‌ناخواه تعداد گروه‌های منافع خاص افزایش می‌یابد که هر چه بیشتر به سمت منافع محدود و تنگ‌نظرانه صنفی و باندی و جناحی میل می‌کنند و باعث کاهش پویایی، نوآوری و بهره‌وری اقتصادی می‌شوند. این گروه‌ها در نهایت امر بسترساز افول و سقوط کشورها خواهند شد. به عبارت دیگر تکثیر و ازدیاد چنین گروه‌هایی که به تبانی و توطئه‌چینی علیه منافع عمومی و ایجاد کارتل و تشکیل انحصارات از طریق لابیگری و دخالت و اعمال نفوذ در مجامع سیاست‌گذاری و مراکز مقررات‌گذاری می‌پردازند تا در خدمت منافع گروهی و صنفی حقیرانه‌شان درآیند باعث اخلال و انحراف در اهداف عمومی و خیر جمعی شده و به فلج نهادی ارگان‌های حکومتی و سازمان‌های دولتی و تصلب اجتماعی و انشقاق و تفرق سیاسی می‌انجامند.
از آنجایی که این گروه‌ها دارای قدرت نسبی بیشتری هستند و موفقیت‌هایی که به‌تدریج در کنش جمعی کسب می‌کنند مانع هرگونه حرکت اصلاحی می‌شوند و نقش انگل‌ها و زالوهایی را پیدا می‌کنند که شیره جان اقتصاد را می‌مکند. در واقع آنها در بالاترین سطوح حکومتداری، قواعد بازی حکمرانی را از حالت عادلانه و منصفانه یعنی بازی برد-برد به سمت بازی حاصل‌جمع صفر و سپس منفی تغییر می‌دهند. البته که در هر جامعه گروه‌های منافع عام و دامن‌گستر هم وجود دارند و می‌توانند شکل بگیرند اما طبق تحلیل اولسون، افسوس که اکثریت این گروه‌ها، حتی در صورت وجود، معمولا در حالت نهفته و خفته بسر می‌برند و بسیار کم پیش می‌آید که از قوه به فعل درآیند.
در رابطه با جامعه ایران می‌توان ادعا کرد بخش زیادی از کاهش رشد اقتصادی کشور طی دهه گذشته و سال‌های آتی، حاصل و دست‌پخت تزاید و قدرت‌یابی چنین گروه‌های منافع خاصی بوده است و خواهد بود که مانع توزیع عادلانه پست‌ها و مناصب سیاسی و فرصت‌ها و موهبت‌های اقتصادی می‌شوند و همچون بختک گلوی اقتصاد، سیاست، اجتماع و فرهنگ ایران را می‌فشارند و تنفس و تحرک را از بازیگران و گروه‌های رشدافزا و در خدمت رفاه عمومی سلب می‌کنند.»

نشست‌های گفتار و اندیشه | جلسه ۷۴
معرفی و بررسی کتاب فراز و فرود ملت‌ها
نویسنده: منسر اولسون | انتشارات روزنه

با حضور:
دکتر جعفر خیرخواهان (مترجم کتاب)
دکتر علی حسین صمدی (استاد تمام دانشگاه شیراز)

اسفند ۱۴۰۲
حزب اتحاد ملت ایران اسلامی|شعبه فارس

انتهای پیام