به گزارش فارس بررسی بودجه ۱۴۰۵ در صحن علنی مجلس فعلا تا اینجا در پنج جلسه فشرده برگزار شده است؛ جلسههایی که آنقدر پشتسرهم بوده که اگر خودِ بودجه هم زبان داشت، احتمالاً درخواست مرخصی میداد. روز اول (شنبه) در سه نوبت و روز دوم (یکشنبه) در دو نوبت برگزار شد؛ مدلی که بیشتر شبیه شیفت کارخانه بود تا بررسی سند مالی کشور. البته که این فشردگی در جهت اتمام لایحه بودجه قبل از آغاز سال جدید (یا قبل از آغاز ماه رمضان) است.در این جریان سعی میکنیم حاشیهای ترین مصوبات بودجه را برایتان شرح دهیم.
مالیات؛ همیشه پای همیشه ثابت ماجرا
نخستین محور جدی بررسی، موضوع مالیاتها و بهویژه مالیات بر ارزش افزوده بود. در حالی که دولت پیشنهاد افزایش نرخ مالیات بر ارزش افزوده به ۱۲ درصد را مطرح کرده بود، مجلس دوباره آن را به ۱۰ درصد رساند. غلامرضا تاجگردون رئیس کمیسیون تلفیق توضیح داد که البته برای جبران، بخشی از معافیتها کم شده است. یعنی همان داستان همیشگی: «درصد کم شد، اما از آن طرف برای جبران این کاهش، بخشی از معافیتهای مالیاتی محدود شده است. »در جریان این بررسیها، نگرانیهایی درباره آثار کاهش معافیتها مطرح شد؛ اینکه فشار ناشی از آن متوجه اقشار ضعیف نشود و بر دوش کسانی قرار گیرد که توان پرداخت بیشتری دارند.در صحن، این امیدواری مطرح شد که کاهش معافیتها فشارش روی کسانی باشد که واقعاً توان دارند، نه کسانی که نان شبشان را با ماشینحساب قسطبندی میکنند.سقف معافیت مالیاتی حقوق به ۴۰ میلیون تومان رسید و مازاد آن پلکانی محاسبه میشود. یعنی هرچه حقوق بیشتر، مالیات هم بیشتر؛ مفهومی که از نظر تئوریک به عدالت نزدیک است، اما در عمل همیشه این سؤال را دارد که «چه کسی دقیقتر دیده میشود؟»
تلاش یکدرصدی برای نیروهای مسلح؛ پیشنهادی که رأی نیاورد
در جریان بررسی بخش مالیاتها، یکی از اعضای کمیسیون امنیت ملی با لحنی آرام و دغدغهمند پیشنهاد داد برای حمایت از نیروهای مسلح، یک درصد به مالیات بر ارزش افزوده، افزوده شود و منابع حاصل مستقیماً به تقویت بنیه دفاعی اختصاص یابد. پیشنهاد او با رأی موافق نمایندگان روبهرو نشد.در ادامه، تاجگردون هم با تأکید بر ضرورت تأمین اعتبار نیروهای مسلح، استفاده از محل مالیات بر ارزش افزوده را راهکار درستی ندانست و اعلام کرد در بودجه تمهیداتی برای این موضوع پیشبینی شده است.با این حال از پای ننشست و اینبار افزایش نیمدرصدی را مطرح کرد؛ اما این پیشنهاد هم نتوانست نظر اکثریت صحن را جلب کند و دوباره رد شد.شاید بد نباشد این نکته هم دیده شود که افزایش مالیات بر ارزش افزوده، هرچند با نیت حمایت از نیروهای مسلح باشد، در نهایت به رشد قیمتها و تشدید تورم منجر میشود؛ تورمی که حقوقبگیران همه بخشها از جمله خود نیروهای مسلح را هم تحت فشار قرار میدهد. یعنی ممکن است حمایتی که از یک مسیر تأمین میشود، از مسیر گرانیها خنثی شود؛ بنابراین شاید نگاه به منابع جایگزین، راه مؤثرتری برای تحقق این دغدغه باشد.در ادامه، رضایی از کمیسیون امنیت ملی و سخنگوی این کمیسیون، گفت بار اصلی مالیات روی دوش کارگر و کارمند و تولیدکننده است، اما برخی شرکتهای بزرگ چندان دستی در جیب نمیکنند. نام چند بانک هم برده شد؛ از جمله بانک پارسیان، بانک صادرات ایران وبانک سامان که طبق اظهارات مطرحشده، درصدهای مالیاتیشان در سالهای اخیر آنقدر پایین بوده که بعضی تولیدکنندهها احتمالاً با شنیدنش فشار خونشان بالا میرود.
نمایندگان گفتند ۸۱ درصد معافیتهای مربوط به تأمین مالی تولید به بانکها رسیده؛ یعنی ظاهراً قرار بوده توپ به دروازه تولید بخورد، اما گل به خودی شده است.
باغویلاها؛ سبز اما بیمالیات
در ادامه، علیرضا عباسی نایب رئیس کمیسیون کشاورزی از وجود حدود ۵۰۰ هزار باغویلای غیرمجاز خبر داد که هیچ مالیاتی پرداخت نمیکنند و خواستار تعیین تکلیف این وضعیت شد.عددی که وقتی در صحن گفته شد، برخی سرها چرخید؛ چون اگر هر باغویلا یک درخت داشته باشد، میشود یک جنگل مالیات نپرداز!موضوع این بود که برخی افراد هکتارها باغویلا دارند اما مالیاتی پرداخت نمیکنند. در حالی که کارمند محترم، اگر حقوقش از ۴۰ میلیون بالاتر برود، تازه پلکان مالیاتی شروع میشود.
وقتی دیس و دیس بک پایش به صحن مجلس باز میشود
یکی از لحظات پررنگ صحن، انتقاد مالک شریعتی از رئیس سازمان برنامه و بودجه بود. موضوع، مواضع متفاوت درباره حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی بود. شریعتی گفت نمیشود درباره یک موضوع، دو جور حرف زد و با لحنی کنایهآمیز تأکید کرد که « خوب است ایشان برادر دوقلو ندارند.» و در ادامه شعری را برای او قرائت کرد.«گر سخن راست بود جمله دُرتلخ بود تلخ که الحقُ مُرچون بهسخن راستی آری بهجایناصر گفتار تو باشد خدای»پورمحمدی هم با حالتی برافروخته پشت تریبون رفت و پاسخ داد؛ پاسخ هم نه صرفاً عدد و جدول، بلکه چاشنی شعر داشت. «کار پاکان را قیاس از خود مگیر گرچه باشد در نبشتن شیر شیرآن یکی شیر است که آدم می خورد و آن دگر شیر است که آدم می خوردآن یکی شیر است اندر بادیه و آن دگر شیر است اندر بادیه»
در آن لحظه، صحن مجلس بیشتر شبیه انجمن ادبی شد تا بررسی دخل و خرج کشور.به گفته یکی از خبرنگاران دهه هشتادی، این یکی از بهترین دیس و دیس بک های صحن مجلس بود.در نهایت، قالیباف وارد میدان شد و مدیریت کرد. او حتی پیشنهاد داد شاید لازم نباشد افزایش حقوق فقط یکبار در سال باشد و حتی میتوان برای برخی اقشار مالیات بر ارزش افزوده را متفاوت در نظر گرفت؛ ایدهای که اگر اجرا شود، احتمالاً حسابدارها را وارد فاز جدیدی از هیجان خواهد کرد.
اوراق مالی؛ کارخانه تورم؟
در بخش بعدی، موضوع انتشار اوراق مالی مطرح شد. صباغیان نماینده بافق و مهریز گفت اوراق مالی یکی از عوامل اصلی تورم است. حرفی که در صحن با تکاندادن سر برخی نمایندگان همراه شد. استدلال این بود که انتشار اوراق یعنی خلق بدهی و بدهی یعنی تورم؛ تورم هم که این روزها مهمان دائمی سفرههاست.
واردات خودرو و تعرفهها
در ادامه، حقوق گمرکی واردات خودرو چهار درصد تعیین شد و میزان سود بازرگانی به دولت واگذار شد. طاهری عضو کمیسیون صنایع و معادن این تصمیم را مثبت ارزیابی کرد.با این حال، برخی نمایندگان نسبت به محدودیت واردات خودرو و تعرفههای بالا انتقاد کردند و گفتند مردم میپرسند چرا خودروی آن سوی مرز با یکسوم یا نصف قیمت عرضه میشود اما امکان واردات آزاد وجود ندارد. رشیدی نماینده کرمانشاه نیز با انتقاد از حمایت ۵۰ ساله از خودروسازان داخلی، این روند را موجب تنبلی و کاهش قدرت رقابت آنها دانست.رشیدی نماینده کرمانشاه گفت ۵۰ سال حمایت کافی نیست؟ آیا وقت رقابت نرسیده؟در آن لحظه، خودروسازان داخلی احتمالاً عطسهای آرام برای صبر کردند.
تلفن همراه و یوروهای حساس
حقوق گمرکی گوشیهای ۶۰۰ تا ۹۰۰ یورو ۱۵ درصد و بالاتر از ۹۰۰ یورو ۳۰ درصد تعیین شد.به این ترتیب، اگر گوشیتان خیلی لوکس باشد، هنگام ورود به کشور بیشتر «مالیاتی» میشود.
نفت، میدانهای مشترک و سهم بیشتر
در ادامه بررسیها، اسماعیل حسینی عضو کمیسیون انرژی به موضوع ۲۷ میدان مشترک نفتی و گازی ایران پرداخت و اعلام کرد در برخی میادین از جمله میدان دریایی میدان نفتی فروزان برداشت همسایگان بیش از ایران است. وی افزایش سهم وزارت نفت تا ۳۰ درصد برای تقویت سرمایهگذاری در این میادین را ضروری دانست.پیام کلی این بود: اگر ما برنداریم، دیگری برمیدارد.
نقدینگی؛ سیل بیمهار
در شیفت سوم روز اول، قوامی، نائب رئیس کمیسیون برنامه و بودجه گفت که نقدینگی از ۱۴ میلیون و ۲۰۰ هزار میلیارد تومان عبور کرده است. رقمی که اگر روی کاغذ نوشته شود، خودِ کاغذ هم جا کم میآورد. او این نقدینگی را «سیل ویرانگر» نامید و از افزایش بدهی دولت به بانک مرکزی خبر داد؛ ترجمه سادهاش: پول بیشتر، تورم بیشتر.
یارانهها و دهکبندی؛ زخمی که هر سال تازه میشود
پیشنهاد حذف سه دهک بالا مطرح شد؛ برخی گفتند اگر درست اجرا شود، معادل کل منابع نفتی صرفهجویی دارد.اما مشکل اصلی همان دهکبندی است: اینکه کسی صرفاً به خاطر یک جابهجایی پول در حسابش، ناگهان دهک دهم نشود.قالیباف به احمد میدری وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی تذکر جدی داد و گفت این آخرین بار است درباره ساماندهی دهکها هشدار میدهد.
عوارض گردشگری و نان ۵۰۰ همتی
مجلس تصویب کرد از هر گردشگر خارجی ۵ یورو عوارض گرفته شود. همچنین ۵۰۰ همت برای نان اختصاص یافت و ۳.۲ میلیارد دلار برای واردات بنزین در نظر گرفته شد.قالیباف هم گفت مبنای محاسبات بودجه، ارز ۱۲۳ هزار تومانی است؛ البته با این توضیح که ممکن است تغییر کند. یعنی حتی نرخ مبنا هم با قید «فعلاً» همراه است.
تذکرات خارج از بودجه
در خلال جلسات، تذکرات سیاسی و منطقهای متعددی مطرح شد. اکثریت نمایندگان از حضور مردم در راهپیمایی ۲۲ بهمن قدردانی کردند. از جمله حجتالاسلام قاسم روانبخش، نماینده قم که رابطه حضور مردم با دشمن را مثل رابطه جن و بسم الله خواند. محمودی نماینده تهران نیز عملکرد وزارت راه و شهرسازی در حوزه مسکن را منفیتر از دوره عباس آخوندی دانست. حمید رسایی نیز به موضوع قطع اینترنت دیرهنگام در ۱۸ دی و ارجاع دیرهنگام درخواست ماده ۲۳۴ یا همان استنکاف از قانون اعتراض کرد. در واکنش به افزایش تذکرات خارج از دستور، مسلم صالحی نماینده اقلید به رئیس مجلس تذکر داد که این روند خلاف آییننامه است. قالیباف پاسخ داد اگر جلوی تذکرها گرفته شود میگویند فضا پادگانی است، اگر آزاد گذاشته شود میگویند خارج از دستور است. خلاصه اینکه مدیریت تذکر در مجلس خودش یک هنر مستقل است.
و آمار پایانی
در طول این دو روز، در مجموع ۳۲ رأیگیری برگزار شد که به طور میانگین ۵۷ نفر از نمایندگان در هر رأیگیری غایب بودند و حدود ۹ نفر نیز در فرآیند رأیگیری مشارکت نکردند. البته بخشی از این عدم مشارکت به دلیل حضور اعضای کمیسیون تلفیق در جایگاه توضیح و پشت تریبون صحن علنی بوده است.
